Mannen en emoties: wat gevoelens je proberen te vertellen

Gevoelens heeft iedereen, ook de man die zegt dat hij er weinig last van heeft. Irritatie in een vergadering, onrust na een berichtje, een steek als hij thuiskomt. Wat hij ermee doet, maakt het verschil. In deze blog lees je wat gevoelens en emoties zijn, wat ze je vertellen en wat het kost om ze weg te duwen.

Wat gebeurt er als je emoties onderdrukt?

Veel mannen hebben geleerd om gevoelens aan de kant te schuiven. Even niet aan denken, doorgaan, niet zeuren. Op korte termijn werkt dat. Op lange termijn verdwijnen die gevoelens niet, ze zoeken een andere uitweg.

Dat kan een kort lontje zijn, waardoor hij ontploft over iets kleins. Het kan slecht slapen zijn, spanning in zijn nek of een maag die opspeelt. En er is nog een minder zichtbaar gevolg. Gevoelens hebben geen aparte knop per gevoel. Wie het ongemakkelijke stiller zet, zet ook de vreugde, de trots en de goesting mee stiller. Het leven wordt er niet rustiger van, wel vlakker.

Waarom hebben veel mannen moeite met gevoelens uiten?

Veel jongens kregen de boodschap mee dat sterk zijn betekent dat je niet te veel voelt of het toch niet laat zien. Niet zeuren, flink zijn, je plan trekken. Boosheid mocht soms nog, verdriet of onzekerheid veel minder. Daardoor leren veel mannen al vroeg om gevoelens vooral te beheersen in plaats van te onderzoeken.

Het gevolg is dat veel mannen weinig woorden hebben voor wat er in hen omgaat. Kwaad, moe, gestresseerd of "het gaat wel": daar houdt het vaak op. Dat is geen onwil. Wie nooit geleerd heeft om gevoelens te benoemen, mist gewoon de woordenschat.

Wat zijn gevoelens eigenlijk?

Lang werd gedacht dat gevoelens vaste reacties zijn die klaarliggen in ons brein en vanzelf afgaan. Neurowetenschapper Lisa Feldman Barrett beschrijft het in haar boek How Emotions Are Made anders. Volgens haar maakt je brein een gevoel op basis van wat je lichaam voelt, de situatie waarin je zit en de woorden en ervaringen die je kent.

Een snellere hartslag kan dus zenuwen zijn voor een gesprek, opwinding voor een match of gewoon het gevolg van de trap die je net op liep. Je lichaam geeft het signaal, je brein geeft er betekenis aan.

Dat is een belangrijk inzicht. Gevoelens ontstaan vaak automatisch, maar hoe je ze begrijpt en benoemt, kan je wel leren.

Wat vertellen gevoelens je?

Een gevoel is een signaal, een beetje zoals een lampje op het dashboard van je auto. Er tape over plakken lost niets op. Het lampje vertelt dat er iets aandacht nodig heeft.

Gevoelens kunnen je iets vertellen over wat belangrijk voor je is of wat je nodig hebt. Boosheid kan erop wijzen dat een grens overschreden wordt, maar ook dat iets anders je raakt dan je op het eerste gezicht denkt. Jaloezie kan te maken hebben met erkenning of de angst iemand te verliezen. Eenzaamheid kan wijzen op een verlangen naar verbinding. Als je leert luisteren naar wat een gevoel vertelt, weet je ook beter wat je nodig hebt.

Hoe kan je beter omgaan met gevoelens en emoties?

Het begint bij benoemen. Hoe preciezer, hoe beter. "Ik ben kwaad" zegt weinig. Ben je gefrustreerd, teleurgesteld of voel je je gepasseerd? Barrett noemt dat emotionele granulariteit: mensen die hun gevoelens fijner kunnen onderscheiden, kunnen er volgens haar onderzoek ook beter mee omgaan.

Daarna komt voelen. Dat betekent het gevoel even laten bestaan in plaats van het meteen weg te duwen of erop te reageren.

Voelen is wel iets anders dan erin blijven hangen. Iemand kruipt voor op de ring en je ergert je. Dat is voelen. Na een paar seconden is het voorbij. Erin blijven hangen is de hele rit kwaad blijven en het 's avonds nog eens vertellen aan tafel. Het ene gevoel gaat voorbij, het andere rijdt mee.

Benoemen, voelen en dan laten gaan. Dat lukt niet altijd. Het wordt wel makkelijker naarmate je het vaker doet.

Wat levert het op als je je gevoelens leert kennen?

Als je je gevoelens beter leert herkennen, merk je sneller wanneer een grens bereikt is, wanneer iets je raakt of wanneer je ergens nood aan hebt. Je steekt minder energie in wegduwen en er stapelt zich minder op. Je kan ook beter uitspreken wat je nodig hebt. Je reageert minder impulsief, omdat je beter begrijpt wat er in je omgaat. En omdat je het ongemakkelijke niet langer stiller zet, voel je ook de goede dingen weer voller.

Merk je dat je gevoelens eerder wegduwt dan benoemt? Dat je sneller geïrriteerd raakt dan je zou willen, blijft piekeren of moeilijk onder woorden brengt wat er echt bij je speelt?